ЛІТАРАТУРНА-МУЗЫЧНАЯ ІМПРЭЗА “СЯБРОЎКА-ВОСЕНЬ”

Прывітаць спадарыню Восень сабраліся чальцы Пісьменніцкага клуба “Літаратурны экватар” 15 кастрычніка 2025 года ў Менскай бібліятэцы № 1 імя Л.М. Талстога. Вядоўцай імпрэзы стала шэф-рэдактар альманаха “Літаратурны экватар”, пісьменніца і журналістка Інга Вінарская. І – нядзіўна, чаму. Сама ж восеньская – нарадзілася ў кастрычніку.

Пачала Інга з разбору значэння самога слова “восень”. Яно роднаснае старажытна-прускаму assanis, што ў перакладзе значыць “восень”, у готскай мове asans – “жніво”, этымалагічна – гэта “час жніва”. Згодна з тлумачэннем слоўніка Даля, восень – ад “асяняць” (“зацяняць”), гэта значыць наступленне змроку. Адна з чатырох пораў года, паміж летам і зімой, перахадны сезон, калі заўважна памяншаецца светлавы дзень, і памяркоўна зніжаецца тэмпература навакольнага асяроддзя.

У восені ёсць свае падсезоны. Часцей за ўсё іх вылучаюць пяць. Ранняя – з пачатку верасня да дня восеньскага раўнадзенства 22 верасня. Залатая – з 22 верасня да сярэдзіны кастрычніка: гэты перыяд характаразуецца рознакаляровымі маляўнічымі пейзажамі. Глыбокая – з другой паловы кастрычніка да пачатку лістапада: на-двор’е робіцца больш сырым і прахалодным. Перадзім’е – з пачатку лістапада да яго сярэдзіны: гэта перыяд перад наступленнем зімы, калі могуць ужо з’яўляцца першыя замаразкі. Первазім’е – другая палова лістапада: сярэдняя тэмпература пачынае пера-ходзіць ніжэй за нулявую адзнаку, і часцяком пачынаюцца першыя завеі.

Далей спадарыня вядоўца зазначыла, што восень – гэта час суму і прыгажосці, а для паэтаў і пісьменнікаў – час натхнення. Нездарма многія прадстаўнікі пісьменніцкага цэху свае лепшыя творы стварылі менавіта ў гэтую пару. Інга сказала, што асвятляючы тэму ўплыву восені на жыцці паэтаў і пісьменнікаў, немагчыма не ўзгадаць вернага сябра “Літаратурнага экватара”, паэта, празаіка, барда Валерыя Скакуна, які вельмі любіў залатую пару лістападаў, прысвяціў ёй шмат вершаў і песень, і менавіта восеньскі пейзаж упрыгожыў вокладку яго пасмяротнага зборніка вершаў “І вабіць дарога наперад…” Тут Інга Вінарская запрапанавала прысутным паслухаць некалькі песень Валерыя Скакуна. Прагучалі наступныя творы: “Дождж, навальніца”, “Па дарозе праз гады”, “Я пакіну свой дом”.

Што тычыцца сваёй уласнай творчасці, то спада-рыня Інга прачытала некалькі вершаў у тэму вечарыны са сваёй кнігі “Гучы маё сэрца, гучы…”: “Пра надвор’е”, “Гэты шоргат, шэпт лістоты…”, “Залатое вар’яцтва таполяў імкнецца вышэй…”, “Страшэнна вые вецер за акном…”, а таксама “Да восені прыбіўся лёс…”:

Да восені прыбіўся лёс,

І з ёю зноў з’яднацца мкнешся.

Світанак жніўня, файны плёс

Ты любіш болей… Так, канешне…

 

Цямнее, сохне ўсё, бы рок,

І ветрык гэткі ўжо не летні.

Святло ў акенцах робіць крок

Цяпер раней – пяе штыкетнік.

 

Дажджы скубуць нам сэрцы зноў,

І холад так турбуе ноччу,  

Ды для грыбоў, – для іх, хлапцоў, –

Спрыяльна вельмі ўсё, не змрочна.

 

Чаруюць золатам лясы

На фоне тых зялёных елак.

Глядзі: бы цуды-паясы,

Яны глядзяць наўкол так смела.

 

Не рэдкі сонца госць пакуль.

Барвовы, рыжы, жоўты колер –   

Вітаюць клёны праз раку,

Дрыжаць пры гэтым трохі болей.

 

Звыкацца з восенню наш час,

Скарыцца ёй, жыць неяк далей,

Не клясці ўсё з рання – на раз,

У такт жыцця трапляць з рэалій.

 

Потым слова перайшло да кіраўніка “Літэкватара”, пісьменніка і журналіста Вячаслава Корбута, які ў далейшым стаў сувядоўцам Інгі Вінарскай. Ён таксама з цеплынёй сказаў слова пра Валерыя Скакуна, з якім сябраваў на працягу дваццаці пяці год. У памяць сябра Вячаслаў узгадаў адзін з ягоных вершаў на тэму восеньскага кахання, які і пачулі сабраўшыяся:

Лістапад хаваўся пад дажджовай хмарай,

І было таемна, цьмяна на душы,

Быць ці нам з табою закаханай парай?

Зведаць асалоду смагі ў шалашы?

 

Слёзных развітанняў дождж шукае дробны,

Сэрца халаднела прадказаннем сноў,

Самы дзень звычайны нечым быў падобны

На неўтаймаванасць, невыразнасць слоў.

 

Ды аднекуль вецер наляцеў раптоўна,

Пераблытаў словы лісцем у віры,

І было самотна, што ўсё так умоўна,

Што не дачакацца нам сваёй пары.

 

Сам Вячаслаў крэатыўна паставіўся да выканання сваіх твораў: большасць з іх чытаў не ён, а навучэнцы старэйшых класаў сярэдняй школы – хлопцы ды дзяўчаты. Падлеткі выканалі наступныя вершы Вячаслава Корбута: “Беларускі лес”, “Сталіца”, “Верасень”, “Холад восені”, “Чырвоны яблык”. Далей два хлопцы сыгралі спецыяльна напісаную для імпрэзы восеньскую сцэнку спа-дара Корбута “Бурак і Гарбуз”.

Што тычыцца ўласнага выканання, то Вячаслаў пазнаёміў прысутных са сваім вершам “Лістапад” з кнігі “Чаму ўсміхаецца сонца?”:

Ты падкрадзешся да акна,

Дзя я сп’янеў ад лістападу,

Тваёй усмешцы крэўнай рады

І на душы ізноў вясна.

Няхай я сёння лістапад,

Пяшчотны, залаты і мірны,

Цягучы, сумны, дужа лірны –

Так, сумны… Ліст увесь апаў

На твой вялікі дом мінорны

І разляцеўся, паляцеў

У край чужы, у край той зорны,

Каб я ад болю ацалеў…

Багіня-восень, я знікаю,

Ты застанешся ля акна…

Бывай! З дажджамі адлятаю

У край, дзе сэрцу цеплыня,

У край, дзе больш ужо не будзе

Пакутаў для маёй душы.

А сэрца? Сэрца рвецца з грудзяў,

Каб побач з любаю ажыць!

 

Паэтка, пісьменніца, журналістка Вольга Любашына апошнім часам крэатыўна ставіцца да папулярызацыі сваіх паэтычных твораў. На яе вершы пачаў ствараць песні … штучны інтылект! Некалькі такіх песень пачулі ўдзельнікі імпрэзы 15 кастрычніка: “Золото осени”, “На свиданье к милому иду”. Таксама спадарыня Вольга прачытала вершы: “Осеннее утро”, “Рыжая красавица”.

Вялікі прыхільнік жаночай прыгажосці Юрый Мельнікаў, які заўсёды гатовы, каб чары лепшай паловы чалавецтва на яго ўздзейнічалі, азнаёміў прысутных з некалькімі акравершамі на жаночыя імёны: “Сара”, “Марга”, “Чара”. Таксама прагучаў ягоны верш “Развагі пра кавалачак шчасця”.

Нядаўні вераснёўскі юбіляр, пісьменнік, перакладчык, журналіст Глеб Ганчароў мае вельмі закавырысты, складаны характар. Выйшаўшы выступаць, ён заявіў, што не збіраецца адпавядаць тэме імпрэзы і чытаць будзе не восеньскія творы, а тое, што яму зараз хочацца. У выніку, прагучаў пераклад з Мікалая Гумілёва “Надрапанае на сцяне” і аўтарскія вершы спадара Глеба: “Архілоху”, “Страшны Суд давяраючы Богу…”, “Марыя Антуанета”, а таксама наступны твор:

Свет ужо не рыфмуецца. Бог

Не рыфмуецца з небам бяздонным.

Так, заблудны між хвалямі бот

Не рыфмуецца з портам і домам.

 

Над зямлёю раз’юшаны смерч

Не рыфмуецца з сонцам вясеннім,

Як сумёты – з адлігай; як смерць –

З уваскрэсеннем і з узнясеннем.

 

Не рыфмуюся я ўжо з табой,

Як пасцель і дзявочыя буклі.

Чуеш, выю фабрычнай трубой

Праз акно халасцяцкае кухні.

 

Толькі бездань струменіцца з дзір:

З падаконня, са столі, з падлогі.

Свет ужо не рыфмуецца. Мір –

Гэта рыфма бязмежнай трывогі.

 

Я закрыю сабою дзіру,

Прыліпаючы цалкам да крэсла.

I ніколі цяпер не памру.

I ніколі цяпер не ўваскрэсну.

 

Паэт-філосаф, кандыдат філасофскіх навук Ігар Шыршоў успрымае навакольны сусвет вельмі своеасаб-ліва. І гэтае ўспрыманне, канешне, робіць свой уплыў на ягоную паэтычную творчасць. Восень – гэта вельмі блізкая пара для Ігара Яўгенавіча, бо ён лічыць яе сугуч-най са сваім, шаноўным ужо, узростам. У яго нават ёсць тэорыя філасофіі восені жыцця. Прысутныя пачулі ў выкананні спадара Шыршова ягоныя вершы: “Космические сезоны”, “Итог”, “Инфернальный романс”, “Дачное благоденствие”, “Недостижимое”, “Угасание”, “Последняя встреча”.

Чароўная жанчына Тамара Залеская – таленавітая, вытанчаная паэтка. Слухаючы яе выступленні, атрымоўваеш сапраўднае эстэтычнае задавальненне. Так было і на кастрычніцкай імпрэзе “Літэкватара”. Спадарыня Тамара азнаёміла сабраўшыхся са сваімі творамі: “Хрупкий мир”, “Чтобы жить, сначала надо выжить…”, “Чайки. Туман, седое небо…”, “Тихая нежность. Не думать о грустном, унынья не знать…”, “Перелистаю листья листопада…”.

Для паэта Вячаслава Данілава клуб “Літаратурны экватар” – любімае месца сустрэч з сябрамі і калегамі. Нягледзячы на складасці са здароўем, Вячаслаў стараецца не прапускаць мерапры-емствы суполкі. На ім-прэзе паэт прачытаў шэраг сваіх вершаў, на-пісаных у 2025 годзе: “В холоде тьмы – плащ с чужого плеча…”, “Любовь – не пруд с водой стоячей…”, “Звёзды все на небе…”, “Мысли ни о чем…”, “От беды никто не застрахован…”, “Идешь. Баланс теряется в душе…”.

Закрывала кастрычніцкае мерапрыемства “Літ-экватара” паэтка, пісьменніца, спявачка Таццяна Пра-тасевіч. І жанчына прыгожая, і аўтарка таленавітая. Прывезла з сабой гітару і праспявала некалькі сваіх аўтарскіх песень: “Казка са сну” і “Дама з сабачкай”. Вершы тасама пачытала: “Шукаю такіх вершаванняў…”, “Я, як воўк адзінокі ў тым лесе глухім…”, “Думкі шукаюць носьбіты іншыя…”, “Рабінзаніяда па Беларусі”. А таксама выканала твор, прысвечаны гітары і той жанчыне, якая на ёй грае:

Перакрыжуем сэнсы і паняцці

І скарыстаем сёння пафас лёсу:

Мы паспрабуем ролямі мяняцца –

Я – інструмент, ты – голас час ад часу.

Няхай не прафесійна, але шчыра.

Наш дыялог не скончыцца на гэтым.

Гітара! Так, маёй душы ты ліра.

Мы адгалоскі – два ў адным Сусветы.

 

Я надзялю сваім пачуццем струны,

Ты адгукнешся мне, падорыш гукі.

І сэнс жыцця для нас амаль агульны,

Бо ты ізноў патрапіла мне ў рукі.

 

Ты можаш і паплакаць, пасмяяцца –

Калі я побач, гэта ўсё магчыма.

Жартую я – агучыш роль паяца,

Заплачаш ты – я з мокрымі вачыма.

 

Эксперыменты з пераменай роляў…

Галоўнае – што ў гэтым наша воля!..

 

На імпрэзе “Сяброўка-восень” прысутнічалі пісьменнікі, журналісты, запрошаныя госці, бібліятэчныя работнікі, навучэнцы старэйшых класаў сталічных школ. Мяркуючы па рэакцыі залы, абыякавых у той кастрычніцкі вечар не засталося.

Інга Вінарская.