Ля магілы Трахіма
А.Т.
Мы стаялі з табой ля магілы Трахіма,
Такой незвычайнай, як не ў людзей:
Помнік у нечых нагах, а на ім крыж пахілы,
І маленькі грудок, як жыццё без надзей.
Дзед Трахім быў бунтар і ніякай уладзе –
Ні панам, ні фашыстам – не слугаваў,
І пры камуністах сабе ён не здрадзіў –
У калгасе ні дня не працаваў.
Вартаваў пры царкве, зарабляў хлеб у людзях,
Гаспадарку, як быў маладзейшы, трымаў.
З яго кошак, сабак падзівіліся людзі –
Ён прыблудных ніколі не праганяў.
Сям’і ўласнай не меў – уцякла жонка з сынам
У маладосці яшчэ – не ўжыла з дзіваком.
Ды заўсёды Трахім памагаў тым жанчынам,
Лёс заўчасна якіх абдзяліў мужыком.
Апошнім каханнем незамужняя Ганна
Была, да якой Трахім з песняй ішоў,
Памагаў ёй, чым мог, дзядзька доўга, старанна,
Але да жаніцьбы раман не прывёў.
Праімчалі гады, адняло жыццё сілы,
Сын старога Трахіма забраў да сябе.
Сын, напэўна, і аўтар гэтай дзіўнай магілы,
Такой куцай тут больш не ўбачыш нідзе.
Ты казаў, што паправіць магілу патрэбна,
Што збіраешся гэта хутка зрабіць.
Я маўчаў, бо бываю на могілках рэдка,
Мне б да пенсіі хоць дарабіць і дажыць.
Ад Трахіма застаўся грудочак маленькі.
Даўно хатаў няма тых, якія ён зжыў,
Як і Ганны-каханкі, адышоўшай на век, і,
Якой хату бульдозер у землю зарыў.
У нашым дзіўным, сучасным, лічбавым часе
Магілы паправіць яшчэ ёсць каму.
Памінальнай нядзеляй, як на папасе,
На могліцах мы вартавалі суму
І стаялі з табой ля магілы Трахіма,
Такой незвычайнай, як не ў людзей:
Помнік у нечых нагах, а на ім крыж пахілы,
І маленькі грудок, як жыццё без надзей.
Чэрвень 2026. Слонім.
Трава
Лета дажджлівае, хмурае, шэрае,
Чэрвень чарвіць.
Накрылася хусткай язмінавай белаю
Трава і ляжыць,
Чакае касца з бензінавым трымерам,
Што змешвае зелень і бель.
Вось толькі закусіць гарэлку ён ліверам
І пачне карусель.
А трава непатрэбная сочная, спелая
Расце і расце,
Вішань пялёсткам, язміну падлеглая
Бялее яшчэ.
Закурыць касец на падворку зарэсценым,
Выдыхне дым
І мовіць сабе з акцэнтам падкрэсленым:
“Вось гэта калым!”
Змяшае траву ён з язмінавай квеценню
Да чарнаты,
Няхай цяпер зноў свае ставяць адмеціны
Чэрці-краты.
Выб’е траву ён пад плотам, пад дрэвамі,
У садзе пакосіць старым,
Пакіне расці толькі кветкі ён цэлымі
І не зачэпіць ажын.
Касец за паўдня ўладкуе двор увесь.
Па чырвонцу за сотку – тарыф.
І сёння яго чакаюць яшчэ дзесь –
Адбою няма ад старых,
Бо трава на падворках расце і расце,
Непатрэбную трэба касіць,
А язмін ужо заўтра, відаць, адцвіце,
А старым тым яшчэ жыць і жыць.
16.06.2026. Пятралевічы.
***
Стрыечнаму брату Мікалаю Пішчукевічу
прысвячаецца.
Так рана, брат, табе
Адпрацавалася,
Адкахалася,
Адбылося,
Аджылося,
Што, здаецца мне,
Жыццё тваё
Згубілася
Капейкай у траве.
28.07.2026. Слонім.
Басота і лета
Жнівень спякотай п’е асалоду.
Надвор’е на двор выганяе басоту
З задушных закуткаў схавацца ў цень,
Бо сонца тут смаліць не першы ўжо дзень,
Бо месяц да школы ці нейкай хабзы,
І трэба сабе адпусціць тармазы,
Бо надакучыла ў хаце валяцца,
Тым больш ісці ў горад без грошай бадзяцца.
Найлепш у цяньку ў тэлефоне сядзець,
Усё, што заўгодна, слухаць, глядзець.
Добра ў цяньку, дзе ніхто не гукае, не ўшчувае, не дакарае,
Дзе незаўважна правалішся ў сон,
Дзе пачатак жыцця падобны на скон.
01.08.2026. Пятралевічы.
Наша літаратура
Тонкія “Полымі”*,
Тоўстыя “Дзеясловы”**.
Мы ў нашай літаратуры
Да знікнення не гатовы.
Ды знік “Дзеяслоў”,
Патанчэла “Полымя”.
Вайна ізноў
Вядзецца за голавы
Нямногіх тых,
Хто чытае роднае,
Каго б’е пад дых
Эпоха бясплодная.
Шмат было ў нас эпох такіх –
Выжылі, перажылі мы іх,
Хоць пры тым вылазілі
З душы і скуры,
Гатовымі знікнуць не былі
Мы ў нашай літаратуры.
*”Полымя” – беларускі дзяржаўны літаратурны часопіс.
**”Дзеяслоў” – беларускі прыватны літаратурны часопіс.
02.08.2026. Пятралевічы.
Востраўская цішыня
Жнівень. Вострава. Ранак.
Ранак. Вострава. Жнівень.
Папіў чай на сняданак.
Быў учора тут лівень,
Бліскала і грымела,
Наламала, парвала,
А пасля зноў нясмела
Цішыня ў вёсцы стала.
Ляжыць ціха галіна
Адламаная ў садзе.
У тумане нізіна,
Як твой сум у паглядзе.
Бо старое збылося
Тут жыццё ўжо падаўна,
Маладое ж звялося,
Падалося ў свет спраўна.
Ніхто не чакае
Мяне ў старой хаце.
Была хата жывая
Як жыла ў ёй маці,
Галасы ў ёй гучалі
Дзяцей часта і ўнукаў,
А як пахавалі –
Не стала ў ёй гукаў.
Я такой цішынёю
Не хацей наталіцца.
Куды лепей з раднёю
За сталом прытуліцца.
Цяпер тут я адзін
Гэты верш свой складаю
І касой на падворку
Цішыню праганяю.
08.08.2026. Вострава.
Беларускае маўчанне
Мы жывем у журботнай самоце,
Хоць бывае нас двое і больш,
Ды чым больш, тым ніжэй адзіноце
Нахіляем мы свой макентош.
Пагубіліся ў безданях часу
Сябры блізкія і сваякі,
А сустрэнь – не пазнаеш адразу,
Чалавек стаў, як быццам другі.
Ды і тыя, хто побач не вельмі
Каб спрыяльна глядзелі ў твой бок.
Берагуць мо здароўе і нервы –
Не дай бог што сказаць незнарок.
Гэты час наш як эра маўчання,
Дзе найболей жывы мо Фэйсбук.
Беларускае выратаванне
Ў чаканні яшчэ большых мук.
То маўчым у тэлефонах і побач,
У журботнай самоце жывем,
Адзіноту хаваем і горыч
Да якіхсьці яшчэ перамен.
09.08.2026. Вострава.
***
Хто на клунках, хто на чамаданах,
Так заўжды, чакаючы, сядзім,
Нехта дома, хтосьці на вакзалах,
І ў гадзіннік соты раз глядзім.
Ды наш транспарт хутка не прыходзіць,
А як прыйдзе, то ўжо павязе
Каго ў бок, дзе сонейка ўзыходзіць,
А кагось на захад панясе.
Вечна развітанні, раздарожжы…
І звініць, як адзінота, даль.
Сумна, ці вусцішна, ці трывожна –
Цісні газ, кіроўца, паганяй!
14.08.2026. Вострава.
Ураджай
Вецер ганяе лісты па надворку,
Вішанькі з вішань зрывае.
Жнівень забраўся на жніўную горку
І ўраджаем здзіўляе.
Яблыкаў процьма, груш у гародзе,
Галіны іх не трымаюць,
Ломяцца нават пры добрай пагодзе,
А на ветры ўраджай прызямляюць.
Але ні з дрэваў плады, ні з зямелькі
Не зрываюць, не падымаюць
Людзі за тыя нават капейкі,
За якія ўраджай іх прымаюць.
У вёсцы сялян засталося ўжо вобмель.
Адздавалі, адпрацавалі.
Гасне жыцця нязыркі іх промень,
Як святло на бязлюдным вакзале.
А вецер ганяе лісты па надворку,
Апошнія вішні зрывае.
Жнівень забраўся на жніўную горку
І ўраджаем здзіўляе.
11.08.2026. Вострава.
***
Трава сцюдзёнаю расой
За тыдзень прагна наталілася
Ды зноў зялёнаю красой
Мне пад касою нахілілася.
І кроплі буйныя расы,
Як слёзы, ніц на землю падалі,
Ў касца ж макрэлі валасы
Ды з твару пот каціўся градамі.
З вясны да восені касьба
Травы ўжо болей непатрэбнае
Даецца ў знакі, як хацьба
Камбайнам тым на поле хлебнае.
Калісьці з бацькам жаў авёс
Якраз у гэту пору жніўную,
І “Ніва” з чатырох калёс
Збірала ў бункер зерне дзіўнае,
Якое еў калгасны конь
Улетку, восенню, зімою
І быў гарачы, як агонь,
Пакуль… не стаўся каўбасою.
Канюшня тая і калгас,
Як маці з бацькам – у мінулым.
І я кароў сваіх адпас
Ды ўсё хаджу касцом панурым.
І па надварку і вакол,
На вуліцы, за роднай хатай
Я трымерам турбую дол,
Змагаюся з травой зацята.
А непатрэбная трава
Расла, расце і расці будзе,
Калі й мая ўжо галава
І пра траву, й пра ўсё забудзе.
13.08.2026. Вострава.
