Рагнеда
(ДАВЕДКА)
Рагнеда (каля 960 – каля 1000) – адна з найбольш значных жанчын у гісторыі Беларусі, князёўна Полацка, дачка князя Рагвалода, і жонка Уладзіміра Вялікага, князя кіеўскага.
Значэнне Рагнеды ў гісторыі Беларусі:
- Сімвал незалежнасці Полацка
– Рагнеда адмаўлялася выходзіць замуж за Уладзіміра, што прывяло да вайны і захопу Полацка. Паводле падання, яна выказала фразу: “Не хачу разуць рабыніча” (не хачу быць жонкай сына рабыні), што падкрэсліла княжацкі гонар Полацка.
- Маці зняверанай годнасці і помсты
– Пасля таго, як Уладзімір зруйнаваў Полацк і забіў яе бацьку і братоў, Рагнеда стала яго жонкай гвалтам. Пазней, згодна з “Аповесцю мінулых часоў”, яна паспрабавала забіць Уладзіміра, але ён выжыў.
- Заснавальніца дынастыі Полацкіх князёў
– Яе сын Ізяслаў стаў першым князем адноўленага Полацка, паклаўшы пачатак дынастыі Ізяславічаў, якая кіравала Полацкам да XIII стагоддзя.
- Культурны і рэлігійны ўплыў
– Па легендзе, Рагнеда прыняла хрысціянства пад імем Анастасія і заснавала манастыр каля Заслаўя.
- Сімвал жаночай сілы і трагедыі
– У беларускай літаратуры і культуры Рагнеда ўвасабляе смеласць, свабодалюбнасць і адданасць роднай зямлі. Яе постаць нагадвае пра барацьбу Полацка за незалежнасць ад Кіева і захавалася ў легендах як сімвал адважнай і нескаронай беларускай жанчыны.
Вяртанне на радзіму
(ТЭКСТ)
Неўзабаве пасля перамогі над палачанамі жорсткі Уладзімір забіў свайго суперніка Яраполка і зрабіўся кіеўскім князем. Рагнеду ён пасяліў у вёсачцы каля Кіева і доўгімі месяцамі не пераведваў ні яе, ні малога сына Ізяслава.
Рагнеда кожны дзень думала пра захопленую ворагамі родную зямлю. Яна ўспамінала, як гарэў Полацк, як плакалі жанчыны і дзеці, якіх гналі ў палон. Аднойчы, калі Уладзімір заснуў, яна ўзяла меч, каб адпомсціць за сваіх бацькоў і братоў. Але князь прачнуўся і перахапіў руку з мечам. Ён хацеў расправіцца з Рагнедай, аднак яе абараніў сын Ізяслаў, хоць яму і было ўсяго сем гадоў.
Багатыя людзі – баяры параілі князю не забіваць Рагнеду, а адправіць яе з Ізяславам назад, на бацькаўшчыну. Летапісцы паведамілі, што для полацкай князёўны і яе сына на загад Уладзіміра пабудавалі горад Ізяслаў. Цяпер ён называецца Заслаўе і знаходзіцца недалёка ад Мінска. Заслаўю, як і Полацку і Смаленску, болей за тысячу гадоў.
Там і прайшло астатняе жыццё мужнай і напакорлівай Рагнеды. Праз сённяшняе Заслаўе цячэ маленькая рачулка з цікавай назваю – Княгінька. Гэта памяць пра полацкую князёўну.
Пра незвычайнае жыццё Рагнеды напісана шмат вершаў, апавяданняў і нават кніжак. Беларускія мастакі малююць яе партрэты і ствараюць скульптуры. Палачане мараць пра помнік гэтай славутай дачцэ Беларусі, якая ўратавала ад пагібелі полацкі княскі род.
(202 сл.)
