Напрыканцы ліпеня 2023 года пабачыла свет яшчэ адна кніга паэта, лаўрэата Прэміі імя А.І. Дубко ў галіне літаратуры за 2022 год, Мікалая Іваноўскага “Духмяны падарунак”.
Нават зірнуўшы на вокладку новай кнігі паэта з Гарадзеншчыны Мікалая Іваноўскага “Духмяны падарунак”, нібыта пачынаеш адчуваць пах мёду, лекавых зёлак, яблыкаў, пагружаешся ў народны каларыт і аўтэнтычнасць. Ад новага паэтычнага зборніка спадара Мікалая быццам бы ідзе прыемны водар, і хочацца адгарнуць кнігу і далучыцца да чароўнай вясковай атмасферы.
Усяго ў зборніку “Духмяны падарунак”, які прызначаны для аўдыторыі школьнікаў сярэдніх і старэйшых класаў, але таксама падыходзіць і для сямейнага прачытання, змешчана пяць паэтычных частак. Прычым, усе яны звязаныя па сэнсе і эмацыянальным настроі: першая нібыта перацякае ў другую – і гэтак далей. Агульны настрой кнігі ўзвышаны і прыгожы, і гэта не дзіўна, бо аўтар натхняўся пры напісанні вершаў прыгажосцю навакольнай прыроды, роднымі краявідамі невялічкай вёсачкі Пачуйкі, назіраў за яе крылатымі і чатырохлапымі жыхарамі.
Першая частка выдання пад назвай “Дары пры-роды” змяшчае ў сваім складзе дзве падчасткі: “Дары лесу – грыбы” і “Ягады і плады” – і назвы гэтыя гавораць самі за сябе. Цікава, што вершы першай часткі “Духмянага падарунка” пабудаваны на аснове размоваў дзядулі са сваім маленькім унукам, якому стары распавядае пра лес, у якім расце шмат чаго цікавага, а найперш, канешне, грыбы. А сярод іх царом, як кажуць у народзе, з’яўляецца баравік:
Баравік лістком прыкрыўся
І нагою ў мох зарыўся.
Ён вялікі і прыгожы,
З аднаго зварыць суп можна.
Іх тут цэлая сям’я.
Аднаго знайшоў і я.
Шапку вытыркнуў ён з моху
І застыў з перапалоху,
Бо падрэзаў дзедаў нож,
І пайшоў грыбок у кош…
Падрабязна распавядае дзядуля ўнуку і пра іншыя грыбы: лісічкі, маслякі і сыраежкі, падасінавікі і г.д., – і вучыць малога іх збіраць, не забываючы пры гэтым расказаць пра тое, якія грыбы ў лесе браць нельга, бо яны атрутныя.
Асобнае месца адведзена ў першай частцы зборніка ягадам: тут ёсць вершы пра чарніцы, суніцы, маліны, ажыны, брусніцы і, канешне, пра беларускія журавіны:
Ягады ляжаць на моху,
Нібы сыпнулі гароху.
Іх чырвоныя хусцінкі,
На сцяблінках – павуцінкі.
Невялічкае ў іх лісце,
Шмат ад ягад тых карысці.
Далікатная расліна
На балоце журавіна.
Ласавацца любіць жораў
На балоце гуртам-хорам.
Журавіны – нібы вішні.
Жораў іх збірае ўвішна.
Ягады прыбавяць сілы,
Каб падняцца зноў на крылы…
“Чароўнае лета” – другая частка кнігі пачынаецца са шчымлівага верша “Вішня”. Ён прысвечаны дрэву, якое насамрэч расце каля брамы Мікалая Іваноўскага і з’яўляецца напамінам аб ягонай любай маці:
Прыгожая вішня расце каля брамы,
То памяць матулькі, ад нашае мамы.
Бялёсую травень накіне сукенку
І вішаньку зробіць чароўнай паненкай.
Красуе букетам яна каля бруку,
Страчае з дарогі і гладзіць нам рукі.
Улетку прывабіць гасцінцам прахожых,
Твар дзецям фарбуе і робіць прыгожым.
Таксама ў другой частцы маляўніча распавядаецца пра гародніну, якая расце каля дома Мікалая Іваноўскага: пра кабачкі, памідоры, гурочкі, бульбу і г.д. Здаецца, што аўтар размаўляе з гэтымі раслінамі, нібы з жывымі істотамі…
Трэцяя частка зборніка, якая носіць назву “Пах духмяных палёў”, прысвечана прыгажосці навакольных краявідаў, што побач з роднымі Пачуйкамі спадара Мікалая. Не забыў аўтар распавесці і пра жыхароў тых мясцін: баброў, буслоў, жораваў і г.д. З асаблівай любоўю піша паэт пра сваіх дарагіх пчолак:
Даўным-даўно, ад часу ў час
Сябруе чалавек у нас,
Ён не прыносіць пчолкам шкоды,
Будуе вуллі і калоды…
А колькі радасці, натхнення,
Яу у садку пры задуменні,
Пачуеш гул! Не чутна ветру,
Дзе водар, пах на кожным метры…
У чацвёртай частцы зборніка, якая называецца “Зачараваны”, аўтар гаворыць пра сваю любоў не толькі да малой радзімы, але і да Беларусі цалкам і жадае сваёй краіне міру:
Лясы, дубравы, нашы пушчы,
З жывіцай сосны, нібы з тлушчам,
Што кронамі трымаюць неба.
Квітнее рунь на роднай глебе.
О, Беларусь, мая краіна!..
Жыццёвай крочу каляінай.
Шануйце, людзі, вас малю,
Старонку любую маю!
У пятай частцы кнігі Мікалай Іваноўскі дзеліцца з чытачамі сваімі філасофскімі роздумамі і ўспамінамі, аўтарам уздымаюцца тэмы вайны і міру, дабрыні і зла, важнасці захавання беларускай мовы і прадаўжэння нацыянальных традыцый.
Вось такі ў спадара Мікалая атрымаўся прыгожы і натхняльны “Духмяны падарунак” – чароўная, яркая, маляўнічая кніга. Усім зычу прыемнага прачытання: і дзецям, і дарослым!..
Інга Вінарская.
