Нечаканая прапанова сустаршыні партыі “зялёных” пачаць экспарт зброі з ФРГ ва Украіну сустрэла ў Германіі пераважна негатыўную рэакцыю. Але ёсць і прыхільнікі такога падыходу.
Амбасадар Украіны ў Германіі Андрэй Мельнік быў адным з вельмі нямногіх бярлінскіх ньюсмейкераў, якія станоўча паставіліся да нечаканай прапановы Роберта Хабека (Robert Habeck) пачаць пастаўкі нямецкіх абарончых узбраенняў для ўкраінскага войска. Такую ідэю сустаршыня партыі “Звяз-90″/”зялёныя” дапусціў у інтэрв’ю радыёстанцыі Deutschlandfunk у аўторак, 25 траўня, падчас наведвання перадавой лініі на ўсходзе Украіны.
– Украіне, па маім меркаванні, цяжка адмовіць у зброі для абароны, для самаабароны, у абарончых узбраеннях, – заявіў тады Хабек, які ледзь не стаў на хуткіх у Германіі ўвосень выбарах кандыдатам “зялёных” у канцлеры. Праз дзень ён удакладніў, што пад абарончымі ўзбраеннямі меў на ўвазе, у прыватнасці, прыборы начнога бачання, выведвальную тэхніку, сродкі для размініравання і транспарт для эвакуацыі параненых. Але сутнасці справы гэта не змяніла. Зброя ёсць зброя, і амаль усю яе можна ўжыць як у абарончых, так і ў наступальных мэтах. Палітычны Берлін адрэагаваў на прапанову аднаго з двух “зялёных” лідараў пераважна негатыўна.
– Расія выкарыстоўвала б пастаўкі зброі Украіне ў якасці нагоды для нарошчвання сваіх войскаў у Крыме, на ўсходзе Украіны, а таксама ўздоўж расійска-ўкраінскай мяжы, – заявіў знешнепалітычны эксперт парламенцкай фракцыі кіравальнага ў Германіі блока ХДС/ХСС Юрген Хардт (Jurgen Hardt). Не ў інтарэсах нямецкага ўрада, растлумачыў ён, падаграваць канфлікт у Данбасе.
Такі пункт гледжання падзяляе і Рольф Мютценіх (Rolf Mutzenich), старшыня фракцыі сацыял-дэмакратаў – партнёраў кансерватараў па кіравальнай кааліцыі.
– Патрабаванне паставіць Украіне так званыя абарончыя ўзбраенні легкадумнае і паказвае ў чарговы раз, наколькі няшчырыя “зялёныя” і наколькі мала яны здольныя кіраваць краінай, – заявіў ён, відавочна намякаючы на апошнія апытанні, якія абяцаюць гэтай партыі адносную большасць на хуткіх (у верасні) выбарах, а з ім – шанец узначаліць наступны ўрад Германіі.
– Зброя – апошняе, у чым мае патрэбу гэты рэгіён, яна здольная толькі падліць масла ў канфлікт, а не разрадзіць яго, – упэўнены і лідар фракцыі посткамуністычнай Левай партыі Дытмар Барч (Dietmar Bartsch). Характэрна, што не толькі палітычныя апаненты, але і некаторыя аднапартыйцы Роберта Хабека, які карыстаецца ў асяроддзі “зялёных” беспярэчным аўтарытэтам, паставіліся да яго прапановы негатыўна.
Так, “зялёны” “патрыярх”, якім быў старшыня партыі Юрген Трытын (Jurgen Trittin) выказаўся супраць яго прапановы:
– Пастаўкі зброі ва Украіну сталі б парушэннем нашага асноватворнага прынцыпу, паводле якога мы не экспартуем узбраенні ў рэгіёны баявых дзеянняў.
Пацыфізм – адна з асноватворных догмаў нямецкіх “зялёных”, яны традыцыйна выступаюць супраць экспарту ўзбраенняў. Вось і ў праекце сваёй перадвыбарнай праграмы яны патрабуюць “шляхам строгага кантролю за экспартам спыніць пастаўкам узбраенняў у крызісныя рэгіёны і рэгіёны, ахопленыя войнамі“. Украіна – ці, прынамсі, яе ўсход – несумнеўна адзін з такіх рэгіёнаў. Па ацэнках ААН, канфлікт у Данбасе ўжо забраў жыцці больш, чым 13 тысяч чалавек.
Можна нагадаць, што ініцыятарам абмежавання нямецкага экспарту ўзбраенняў у свой час выступіў урад сацыял-дэмакратычнага канцлера Герхарда Шродара (Gerhard Schrоder), намеснікам якога і міністрам замежных спраў быў “зялёны” Ёшка Фішар (Joschka Fischer). З тых часоў у Германіі дзейнічае забарона на экспарт узбраенняў у краіны, “якія ўмешаны ва ўзброеныя сутыкненні ці, калі такія ім пагражаюць“.
І змяняць такую практыку ўрад ФРГ не мае намеру, заявіў у сераду, 26 траўня, афіцыйны прадстаўнік канцлера Штэфен Зайберт (Steffen Seibert). “Нямецкі ўрад застаецца пры сваім меркаванні, што гэта канфлікт (у Данбасе. – Рэд.) паміж Расіяй і Украінай, які патрабуе палітычнага рашэння, перадумовай якога з’яўляецца ўсёабдымная рэалізацыя менскіх дамоўленасцяў”, – заявіў Зайберт і нагадаў, што Германія аказвае Украіне дыпламатычную, палітычную і эканамічную дапамогу. “Што ж датычыцца экспарту ўзбраенняў, то мы праводзім абмежавальную і адказную палітыку, – дадаў Зайберт, – і не выдаём дазволаў на пастаўкі ва Украіну баявой зброі”.
Па дадзеных Мінэканомікі ФРГ, якое выдае дазволы на экспарт любых відаў зброі, у 2019 годзе ва Украіну былі прададзены толькі паляўнічыя і спартовыя стрэльбы і пісталеты на агульную суму 2,1 млн еўра. Гэта склала 0,03% ад агульных паставак нямецкіх узбраенняў за мяжу, сума якіх у тым годзе перавысіла 8 млрд еўра.
Дакладныя лічбы за 2020 год будуць паказаны ў справаздачы, якую ўрад мае намер прадставіць у чэрвені. Але, адказваючы на запыт DW, Мінэканомікі, ужо паведаміла, што, па папярэдніх дадзеных, у 2020 годзе яно выдала ў агульнай суме 63 ліцэнзіі на продаж ва Украіну паляўнічай і спартовай зброі на суму 3,5 млн еўра.
Нямецкі падыход да экспарту ўзбраенняў не задавальняе амбасадара Украіны ў Германіі Андрэя Мельніка. У інтэрв’ю агенцтву dpa ён вітаў прапанова Роберта Хабека і рас-крытыкаваў палітыку ўрада Ангелы Меркель (Angela Merkel), заявіўшы, што ён паводзіць сябе як “маральны апостал”.
“Пуцін мае намер сцерці Украіну з карты і знішчыць украінскую дзяржаву, – цытуе амбасадара dpa. – Таму мы, украінцы, не можам зразумець стрыманасць урада Германіі ў тым, што тычыцца паставак Украіне нямецкіх абарончых узбраенняў”.
Мельнік заклікаў афіцыйны Берлін адмовіцца ад такой “дзіўнай пазіцыі” і ставіцца да Украіны гэтак жа, як да Ізраіля. “Кіеў мае такое ж права на самаабарону, як і Ізраіль, які раз-пораз падвяргаецца нападам і пагрозам. Адначасова менавіта Германія нясе такую ж гістарычную адказнасць за права Украіны на існаванне, як перад дзяржавай Ізраіль”, – растлумачыў амбасадар, маючы на ўвазе мільёны ўкраінцаў, загінулых у вайне з нацысцкай Германіяй.
Для Ізраіля і сапраўды дзейнічае выключэнне са строгіх нямецкіх правіл экспарту ўзбраенняў. Матывуючы гістарычнай адказнасцю за Халакост, Германія прадае Ізраілю падводныя лодкі, баявыя караблі і іншую ваенную тэхніку.
У сваёй крытыцы нямецкай экспартнай палітыкі ўкраінскі амбасадар не зусім самотны. З ім згодзен дырэктар Цэнтра ліберальнай сучаснасці (Zentrum Liberale Moderne) Ральф Фюкс (Ralf Fucks), які называве тэзу пра адмову ад экспарту ўзбраенняў у крызісныя рэгіёны “апалітычнай адгаворкай”.
Такі “псеўданейтралітэт”, па яго перакананні, стварае перавагу для агрэсара.
– А ахвяры агрэсіі тым самым адмаў-ляюць у праве сябе абараняць. Пастаўкі ва Украіну сістэм ППА, процітанкавых узбраенняў і выведвальнай тэхнікі павялічылі б для Крамля парог нападу, – заявіў Фюкс. – Гэта завецца стрымліваннем.
Паводле СМІ.
