Колеры і масці ў Лідзе і ў астатняй Беларусі
(Працяг. Пачатак у папярэднім нумары.)
Колеры і адценні
Акрамя колераў існуе цэлы шэраг адценняў. Слова “адценне” паходзіць ад слова “цень”. Яшчэ ў даўнія часы было заўважана, што, скажам, тканіна нейкага колеру на сонцы выглядае так, а калі зайсці ў цень, то ўжо па-іншаму. Ад шчыльнасці ценю мяняеца колер тканіны, яна набывае адценні. У змроку любы колер зусім пераходзіць у шэры. Строгай мяжы паміж колерам і адценнем няма. Так, напрыклад, блакітны колер доўгі час лічыўся адценнем сіняга, і толькі вялікая шырыня сіняй вобласці спектра прывяла да таго, што яе падзялілі на дзве часткі і блакітны колер стаў самастойным. Прывядзём шэраг адценняў, якія недзе паўтораць ужо вядомыя колеры, а недзе будуць новымі, пры гэтым колер будзе называцца адпаведна мужчынскага роду, а адценне ў асноўным адпаведна ніякага роду.
Цёмна-бардовае
Цёмна-чырвонае
Вогнетрывалая цэгла
Чырвоны
Ласосевае
Таматавае
Каралавае
Памяранцава-чырвонае
Шакаладнае
Пясочна-карычневае
Цёмна-памяранцавае
Памяранцавы (Аранжавы)
Цёмны сумнік
Залатарнікавае
Залатое
Аліўкавае
Жоўты
Жоўта-зялёнае
Зялёна-жоўтае
Шартрэз (лікёр)
Зялёны траўнік
Зялёны
Лаймавае
Зялёны лайм
Вяснова-зялёнае
Вяснова-зялёнае нейтральнае
Бірузовае
Светла-зялёнае мора
Бірузовае нейтральнае
Цёмны цыян
Марская хваля
Цёмна-бірузовае
Нябесна-блакітнае цёмнае
Падманнае сіняе
Каралеўскае сіняе
Ваенна-марскога флота
Цёмна-сіняе
Сіняе нейтральнае
Сіні
Сіне-фіялетавае
Цёмная архідэя
Цёмна-фіялетавае
Фіялетавы
Цёмнае маджэнта
Маджэнта
Фіялетава-чырвонае нейтральнае
Насычанае ружовае
Ярка-ружовае
Малінавае
Карычневы
Чырвонае індыйскае
Ружова-карычневае
Светла-каралавае
Снег
Імглістая ружа
Цёмны ласось
Светлы ласось
Охра
Марская ракавінка
Сядло Браўн
Персікавая пудра
Перу
Тэкстыльнае
Бісквіт
Шчыльнае дрэва
Загар
Антычнае белае
Белае наваха
Бланшаваны міндаль
Парастак папаі
Макасінавае
Пшанічнае
Старыя карункі
Кветкавае белае
Кукурузны волас
Хакі
Цытрынавы шыфон
Бледны сумнік
Цёмнае хакі
Бэжавае
Светла-жоўты сумнік
Светла-жоўтае
Слановая костка
Цёмна-аліўкавае
Цёмна-аліўкавае зялёнае
Цёмна-зялёнае мора
Цёмна-зялёнае
Зялёнае лясное
Светла-зялёнае
Бледна-зялёнае
Мядовая раса
Зялёнае мора
Зялёнае мора, нейтральнае
Мятны крэм
Аквамарынавае нейтральнае
Аквамарынавае
Цёмнае грыфельна-шэрае
Бледна-бірузовае
Светла-блакітнае
Блакітны
Шэра-сіняе
Пыльны блакітны
Светла-сіняе
Нябесна-блакітнае
Нябесна-блакітнае светлае
Сіняя сталь
Сіняя Эліс
Шэры шыфер
Светла-шэры шыфер
Светла-сталёвае сіняе
Валошкавае блакітнае
Лаванда
Прывідна-белае
Паўночнае сіняе
Аспідна-сіняе
Цёмнае аспідна-сіняе
Нейтральнае аспідна-сіняе
Фіялетавае нейтральнае
Індыга
Нейтральны колер архідэі
Сліва светлая
Ружова-фіялетавае
Чартапалох
Архідэя
Ружова-лавандавае
Ліловае
Ружовае
Светла-ружовае
Чорны
Цьмяна-шэрае
Шэры
Цёмна-шэрае
Срэбнае
Светла-шэрае Гейнсбаро
Белы дым
Белы
Няма вялікай патрэбы разбірацца, дзе тут колер, дзе адценне. Гэта справа вышэйшых мастацкіх устаноў. Нас цікавіць у асноўным лінгвістычная складовая, якімі словамі ў беларускай кожнае з гэтых адценняў называецца. Пакуль мы не можам прывесці назвы ста адценняў шэрага ці ста адценняў чырвонага, якія, безумоўна, існуюць, але назвамі ўганараваны далёка не ўсе, таму прыводзім яшчэ адзін кангламерат адценняў, каб не згубіць існыя ўжо назвы.
Таматавае
Малінавае
Чырвоны
Джэральдзін
Бургундыя
Бардовае
Амарантавае
Пунсовае
Папрыка
Японскі клён
Дымчатая ружа
Персікавае дрэва
Ружова-карычневае
Ружовае
Цёмны ласось
Сіена
Светла-каралавае
Індыйскае чырвонае
Каштанавае
Ласосевае
Коньячнае
Ячменнае зерне
Тарфяное
Бурбон
Шакаладнае
Карычневае сядло
Карыца
Паленая ўмбра
Меднае
Антычная латунь
Сэпія
Бурае
Охра
Бабёр
Бронзавае
Цёмна-памяранцавае
Залатое
Памяранцавае (Аранжавае)
Жоўтае
Гарчыца
Цытрынавае (Лімоннае)
Шафран
Грушавае
Старое золата
Хакі
Шартрэз жоўты
Кукурузнае
Антычнае белае
Бэжавае
Бісквіт
Міндаль
Кветкавае белае
Мядовая раса
Белая здань (Белы прывід)
Слановай косткі
Льняноое
Марской ракавінкі
Снежнае
Дымчатае белае
Лясное зялёнае
Шартрэз
Зялёны
Канюшынавае
Лайм
Нефрытавае
Зялёнае марское
Вясновая зеляніна
Зялёны лужок
Малахітавае
Зялёная хвоя
Вірыдыян
Аліўкавы вянок
Аліўкавае
Аспарагус
Камуфляжнае
Цёмнае хакі
Цытрус
Ультразялёнае
Мята
Яблык Грані
Блакітнае Аліса
Аква
Блакітны
Блакітнае Кадэцкае
Валошкавае
Індыга
Лаванда
Нябесна-блакітнае
Марское
Блакітнае Каралеўскае
Сталёва-блакітнае
Фіялетавы
Архідэя
Фіялкавае
Чартапалох
Маджэнта
Смальта
Бірузовае
Кобальт
Сапфір
Ультрамарын
Прускае Блакітнае
Гейнсбаро
Срэбнае
Шэры
Грыфельнае
Вугальнае
Мусон
Каменнае
Галубінае
Французскае шэрае
Цыркон
Табліца колераў камянёў
Каштоўныя і паўкаштоўныя камяні маюць колеры, блізкія да спектральных і каляспектральных, але ў многім непаўторныя ў іншых аб’ектах прыроды, таму многія назвы камянёў далі назвы адпаведным адценням.
Фіялетавы
Аметыст, сапфір, гранат, нефрыт, турмалін, цыр-кон, кунцыт, кварц, александрыт, хрызаберыл.
Чырвоны
Гранат, сапфір, лал, карал, турмалін, яспіс, шпінель, сердалік, піроп, берыл, цыркон, халцэдон, раданіт, каль-цыт, апал.
Жоўты
Цытрын, цыркон, бурштын, дыямент, берыл, сап-фір, тапаз, флюарыт, халцадон, аметрын, андалузіт, апатыт, хрызаберыл, жадзяіт, яспіс, турмалін.
Белы
Белы кварц, жэмчуг, (перлы) селяніт, малочны кварц, карал, онікс, араганіт, берыл, кальцыт, халцадон, хларыт, флюарыт, жад, цыркон, агат, апал.
Зялёны
Нефрыт, смарагд, біруза, малахіт, яспіс, хрызапраз, хрызаберыл, берыл, апатыт, кунцыт, амазаніт, цыркон, тур-малін, крававік, агат, танзаніт, сапфір, авантурын, алек-сандрыт, геліятроп, андалузіт, кальцыт, дыяптаз, гранат, жадзяіт, перыдот, тапаз.
Ружовы
Ружовы кварц, турмалін, дыямент, карал, селяніт, пёрысты агат, апатыт, сапфір, вісмут, берыл, кунцыт, шпінель, тапаз.
Чорны
Абсідыян, нефрыт, онікс, чорны шпінель, дыяпсід, магнетыт, халцадон, карал, дыямент, апал, чорны турма-лін, чорны тапаз, дымчаты кварц.
Сіні
Лазурыт, сапфір, тапаз, біруза, турмалін, пёрысты агат, кварц, карунд, нефрыт, берыл, хрызаберыл, алексан-дрыт, азурыт, халцадон, апал, цыркон.
Шэры
Дымчаты кварц, жэмчуг (перлы), селяніт, араганіт, агат, гематыт, халцадон.
Памяранцавы
Сарданікс, сердалік, бурштын, цыркон, агат, гранат, памяранцавы яспіс, гесаніт, каралы, сапфір, цытрын, памяранцавы кальцыт, селяніт, падпараджа, тапаз, памя-ранцавы апал.
Карычневы
Бычынае вока, лабрадор, бурштын, дравіт (карыч-невы турмалін), раўхтапаз, тыгровае вока, сімбірцыт, шпінель, гіяцынт, грасуляр, яспіс, карняол, спесартын (карычневы гранат).
Блакітны
Аквамарын, блакітная біруза, ларымар, блакітны кальцыт, блакітны карункавы агат, тапаз, блакітны сапфір, лазурыт, блакітны кварц, індыгаліт (блакітны турмалін), цалястын, дзюмарт’ярыт.
(Працяг у наступным нумары.)
