Зямлі маёй песні – жывыя старонкі!
Крыніцаў жывых голас чысты і звонкі.
Зямлі маёй песні, зямлі маёй памяць,
Як добра спяваць у абдымку з сябрамі!
З гэтых радкоў і харэаграфічнай кампазіцыі “Зямлі маёй песні” з вяночкамі і ручнікамі ў выкананні ўзорнага ансамбля танца “Забавушка” Дзяржаўнай установы адукацыі “Лідская дзіцячая школа мастацтваў” распачаўся 24 жніўня ў ам. Мажэйкава 5-ты рэгіянальны фестываль-конкурс песеннага фальклору “Цёплыя вечары, ды халодныя ранкі” памяці Земавіта Фядэцкага.
А сам Земавіт Фядэцкі (М. Жукаў) нагадаў як усё пачыналася:
– Як ні кінь, спеў і мова не жывуць на Беларусі паасобку. Яны заўсёды разам.
У цяжкія часіны вайны я жыў некалькі гадоў у Феліксаве, у сям’і майго сябра Уладзіміра Мальца. Я працаваў з ім у полі, дапамагаў будаваць новую хату, хадзіў на вячоркі, на вяселлі, на талокі, на хрысціны і на хаўтуры, дужаўся з хлопцамі на ігрышчах, танцаваў з паненкамі на вечарынках – а потым запісваў у сшытак феліксаўскія песні.
Зразумела, я не ведаў, ці будзе з гэтага калісьці нейкі спажытак і ці здолею ў бу-дучыні выдрукаваць свой зборнік. Аднак, мне хацелася дасягнуць нечага іншага ад звычайных этнаграфічных запісак. Я надта добра ведаю, што я – звычайны аматар, але беларуская песня мне вельмі дарагая і блізкая. I калі мне ўдасца ўратаваць ад забыцця хоць жменьку таго скарбу, гэта будзе для мяне вялікай ўзнагародай.
Я склаў феліксаўскія песні найлепш, як толькі ўмеў, і цяпер аддаю іх у рукі вам, чытачам! Я хачу верыць, што чорнае трупяхлё здзеку перастане ўрэшце нішчыць жывое цела беларускай мовы і што новае пакаленне зачне больш, чым раней, цікавіцца песнямі сваёй бацькаўшчыны. Я палюбіў Беларусь з маленства, гэтую цудоўную старонку, сумную і вясёлую, што ззяе, грае і пяе!
Земавіт Фядэцкі хаваў рукапіс запісаных ім песень амаль 50 гадоў! Як быццам не было нічога больш каш-тоўнага, што варта было б хаваць ці вазіць з сабой: і праз вайну, і праз пасляваенную разруху. За ўсім гэтым бачна яго вялікая любоў да малой радзімы, да нашай спадчыны!
I радзіма адказала яму такой жа шчырай любоўю. У 2017 годзе на Лідчыне па ініцыятыве дзяржаўнай установы “Лідскі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці”, перш за ўсё ў асобе Ганны Некраш , і рэдактара часопіса “Лідскі летапісец” Станіслава Судніка, быў заснаваны рэгіянальны фестываль песеннага фальклору памяці Земавіта Фядэцкага.
І вось сёлета ў конкурсе прынялі ўдзел 17 калектываў/выканаўцаў з дзевяці раёнаў Гарадзенскай вобласці:
- УЗОРНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ ГУРТ “ЧОБАТЫ” (ДУК “Ваўкавыскі раённы цэнтр культуры”):
1) “Аў лузе, лузе на перавозе”;
2) “Штось у лесе гукае”;
- ДАР’Я МЫТНІК, салістка дзіцячага фальклорнага калектыву “Перапёлачка” (ДУК “Іўеўскі цэнтр культуры і вольнага часу”):
1) “Усёй туман”;
- ВОЛЬГА АЎДЗЕВІЧ I ВЕРАНІКА МАРМЫШ (ДУК “Іўеўскі цэнтр культуры і вольнага часу”):
1) “Хадзіла, гуляла”;
- ФАЛЬКЛОРНЫ ГУРТ “ЯВАР” (філіял “Мажэйкаўскі клуб-бібліятэка”, Лідскі раён);
1) “Цячэ рэчанька”;
- Народны фальклорны калектыў “Кужэліца” (філіял “Сінькоўскі дом культуры”, Смаргонскі раён);
1) “Ой, валы мае”;
- НАРОДНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ ГУРТ “ЖЫВІЦА” (філіял “Квасоўскі цэнтр культуры і развіцця народнай творчасці”, Гарадзенскі раён):
1) “Кукавала зязюля”;
2) “Ёсць у міне чорны бровы “;
- КЛУБ АМАТАРАЎ ФАЛЬКЛОРУ “БЕРАСТАВІЦКАЯ СКАРБОНКА” (ДУК “Бераставіцкі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці”):
1) “Ехаў казачэнька”;
2) “Ні сама я жыта сеяла…”;
- НАРОДНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ ГУРТ “КРЫНІЧКА” (ДУК “Свіслацкі раённы цэнтр культуры і народнай твор-часці”:
1) “Сёння Ян”;
2) “Жыта жала”;
- НАРОДНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ КАЛЕКТЫЎ в. Ахонава НАВАЯЛЬНЯНСКАГА ДОМА КУЛЬТУРЫ (Дзятлаўскі раён):
1) “Пава”;
2) “Камень”;
- НАРОДНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ КАЛЕКТЫЎ в. Погіры ГЕЗГАЛАЎСКАГА ДОМА КУЛЬТУРЫ (Дзятлаўскі раён):
1) “Ты ўзыдзі, узыдзі, сонца краснае”;
2) “На дварэ дожджык…”;
- ВАКАЛЬНЫ ГУРТ “КУЛЯШОЎСКІЯ СЯБ-РОЎКІ” аматарскага аб’яднання “Субяседніца” (філіял “Першамайскі дом культуры, Шчучынскі раён);
1) “У нашай хаце свадзьба будзе “;
2) “А ў верасні месяцы…”;
- НАРОДНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ ГУРТ “ТАЛЕР” (аддзел рамёстваў і традыцыйнай культуры, г. Ліда):
1) “Зь зялёнага гаю”;
2) “Біла жонка мужыка “;
13) СТАНІСЛАВА БАБРОЎСКАЯ I ГАЛІНА СІДАРЭВІЧ (філіял “Мінойтаўскі культурна-досугавы цэнтр, Лідскі раён);
1) “Шумяць вербы “;
14) ЮДЗІН ЯГОР (філіял “Крупаўскі дом культуры”, Лідскі раён):
1) “Ой там за ракою… “;
15) ” НАРОДНЫ ФАЛЬКЛОРНЫ КАЛЕКТЫЎ “УЛЬЯНІЦА” (філіял “Ганчарскі дом культуры”, Лідскі раён):
1) “Закукавала сіва зязюля ў гаю”;
16) НАТАЛЛЯ ШЧАЛКАНОГАВА I МАРЫЯ РУДЭНКА (аддзел рамёстваў і традыцыйнай культуры, г. Ліда):
1) Ой, у полі на гарбочку”;
17) МІКАЛАЙ САКАЛОЎСКІ (філіял “Першамайскі дом культуры”, Лідскі раён):
1) “Ой, зара, зара”.
Ацэньвала каркунсантаў журы ў складзе:
Суднік Станіслаў Вацлававіч – пісьменнік, паэт, перакладчык, журналіст, краязнавец – старшыня журы;
Вайцюкевіч Наталля Міхайлаўна – галоўны спецыяліст аддзела культуры Лідскага райвыканкама;
Троцкая Вольга Раманаўна – дырэктар Дзяржаўнай установы “Лідскі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці”;
Бялькевіч Ала Антоніеўна – вядучы метадыст па народных традыцыях, абрадах, фальклоры і этнаграфіі Гарадзенскага абласнога ўпраўлення культуры;
Ярунічава Алеся Юр’еўна – мастацкі кіраўнік Дзяржаўнай установы “Лідскі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці”;
Гайко Аляксей Лявонцьевіч – старшыня Мажэйкаўскага сельскага выканаўчага камітэта.
Па выніках выступленняў дыпломам за 1-е месца ўганараваны:
Узорны фальклорны гурт “ЧОБАТЫ” (ДУК “Ваўкавыскі раённы цэнтр культуры”).
Дыпломамі за 2-е месца ўганараваны:
Народны фальклорны гурт “ЖЫВІЦА” (філіял “Квасоўскі цэнтр культуры і развіцця народнай творчасці”, Гарадзенскі раён);
Народны фальклорны гурт “ТАЛЕР” (аддзел рамёстваў і традыцыйнай культуры, г. Ліда).
Дыпломамі за 3-е месца ўганараваны:
Народны фальклорны калектыў в. Погіры Гезгалаўскага дома культуры (Дзятлаўскі раён);
Фальклорны гурт “ЯВАР” (філіял “Мажэйкаўскі клуб-бібліятэка”, Лідскі раён);
МІКАЛАЙ САКАЛОЎСКІ (філіял “Першамайскі дом культуры”, Лідскі раён).
Усе астатнія гурты і выканаўцы атрымалі дыпломы за ўдзел у фестывалі.
Старшыня журы Станіслаў Суднік уручыў два фальклорныя зборнікі, якія некалі былі запісаны ў населеных пунктах Лідскага павета, але цяпер гэта Шчучынскі раён, вакальнаму гурту “КУЛЯШОЎСКІЯ СЯБРОЎКІ” аматарскага аб’яднання “Субяседніца” (філіял “Першамайскі дом культуры, Шчучынскі раён) і выказаў спадзяванне, што на наступным фестывалі мы пачуем песні з гэтых зборнікаў.
Напрыканцы была выказана падзяка структурам, якія падтрымалі фестываль. Гэта:
Лідскі хлебазавод,
“Лідахлебапрадукт”,
“Лідскае піва”,
ПУП “Пружмень”,
адміністрвцыя ЛРСУП “Мажэйкава”,
супрацоўнікі Лідскага раённага цэнтра культуры і народнай творчасці.
Адгучалі звонкія галасы дзяцей, у якіх жыве надзея і вера ў лепшую будучыню, адгучалі і мудрыя песні прадстаўнікоў старэйшага пакалення, у якіх захоўваецца памяць пра мінулае і павага да традыцый.
А каб гэтыя традыцыі ніколі не перапыняліся завяршыла фестываль песня “Сто гадоў” у выкананні Народнага ансамбля бытавых інструментаў “Каханачка” Мажэйкаўскага клуба-бібліятэкі.
Яраслаў Грынкевіч.
