Калядным падарункам i нечаканым сюрпрызам для мяне была пасылка з гішпанскай Каруньі з малюнкам цудоўнай расліны і дыскам з запісамі оперных арый у выкананні Энрыке Пас Эскудэра.
А ў дзень народзінаў на Фейсбуку для мяне ў яго выкананні прагучала песня вядомага мексіканскага кампазітара Аўгусціна Лары – “Гранада”.
75-гадовы дон Энрыке са сваёй утульнай кватэры ў Ла-Каруньe дзеліцца з сябрамі відэазапісамі оперных арый
Ён быў адным з першых вучняў сусветна вядомага тэнара Альфрэда Краўса. Дон Энрыке цалкам захаваў сілу голасу ў свае гады і займаецца з вучнямі. Адной з яго вучаніц з’яўляецца 17- гадовая Інес Ананда Канта, наша агульная сяброўка.
Сёлета, у гадавіну залатога вяселля, дон Энрыке са сваёй жонкай Розай Марыяй Лемай Перэс здзейсніў падарожжа ў Вену і Будапешт і наведаў месцы жыцця і дзейнасці геніяў сусветнай музыкі.
Энрыке Пас Эскудэра нарадзіўся ў Ла-Карунье ў 1949 годзе. Ён вывучаў тэорыю музыкі ў кампазітара Раміра Картэля, вучыўся спевам у тэнара Альфрэда Краўса, у сапрана – Маі Майскі і баса Антоніа Кампа, скончыў курсы вакальнай тэхнікі ў Вышэйшай школе спеваў у Мадрыдзе.
– З самага ранняга ўзросту мяне цягнула да оперы, – успамінае дон Энрыке, і ў 17 гадоў я паступіў у прэстыжную “Каралавую Паліфоніку Эль Эка” ў Ла-Карунье (найстарэйшую на Пірэнэйскім паўвостраве), і з тых часоў стаў яе салістам-тэнарам. У 1970 годзе ў Мілане мяне пачула арагонскае сапрана Эльвіра дэ Ідальга, настаўніца Марыі Калас, якая параіла мне пачаць у яе навучанне спеву.
Мяне таксама пачуў на прыватным праслухоўванні тэнар Альфрэда Краўс, ён самааддана прапанаваў даць мне ўрокі спеваў, і я адправіўся за тэнарам у яго падарожжы па Італіі, Англіі і Іспаніі. Гэтыя паездкі сталі магчымымі дзякуючы стыпендыям, ахвяраваным “Fun-daciоn Barriе” і “Excma” Правінцыйнай Радай Ла-Каруньі”.
Альфрэда Краўс Трухільё (ісп.: Alfredo Kraus Trujillo; 24 лістапада 1927, Лас-Пальмас-дэ-Гран-Канарыя, Канарскія выспы, Іспанія – 10 верасня 1999, Мадрыд, Іспанія) быў адным з найбуйнейшых лірычных тэнараў пасляваеннага часу і спецыялізаваўся на французскім і італьянскім рэпертуары XIX стагоддзя. Крытыкі адзначалі яго цудоўную дыкцыю, плаўнае легата і бездакорную лінію фразіроўкі.
Яго ідэальна пастаўлены голас быў яркім і лёгкім, са старанна кантраляваным вібрата і вольным верхнім рэгістрам. Голас яго быў настроены на першую фарманту, ствараючы лірычны, празрысты тэмбр, ідэальны для лёгкіх партый, але пазбаўлены “цёмнага” рэзанансу, уласцівага больш цяжкім галасам. Высокія ноты Краўса гучалі ўпэўнена і звонка, з характэрным металічным адценнем.
Энрыке Пас Эскудэра даваў канцэрты ў Барселоне, Мадрыдзе, Більбао і Ла Карунье, а таксама выступаў у галоўных ролях у оперных спектаклях у Мадрыдзе, удзельнічаў у радыёпраграмах, даваў урокі спеваў у розных кансерваторыях Галісіі.
Энрыке Пас Эскудэра ўдзельнічаў у прэзентацыі кнігі прэстыжнага галісійскага музыказнаўцы Артура Рэвертара “Альфрэда Краўс, канцэпцыя спеваў” у якасці лектара і спевака. Ён даў некалькі майстар-класаў у Ла Карунье, а таксама ўдзельнічаў у жніўні 2011 года ў якасці дакладчыка на курсе “Прафесійны і мастацкі голас”, арганізаваным Міжнародным універсітэтам Андалусіі ў горадзе Баэса (Хаэн) у штаб-кватэры Антоніа Мачада.
У сакавіку 2012 года ён правёў дзесяць майстар-класаў, а таксама канферэнцыю “Альфрэда Краўс, артыст і сябар” у горадзе Бадахос па запрашэнні “Асацыяцыі Марыі Каранады”.
Ён даў некалькі майстар-класаў у Ла Карунье, а таксама ўдзельнічаў у жніўні 2011 года ў якасці дакладчыка ў курсе “Прафесійны і мастацкі голас”, арганізаваным Міжнародным універсітэтам Андалусіі ў горадзе Баэса (Хаэн) у штаб-кватэры Антоніа Мачада.
– Я таксама правёў канферэнцыю аб Альфрэда Краўсе ў Прафесійнай кансерваторыі горада Луга, – успамінае дон Энрыке, – і даў некалькі ўрокаў спеваў студэнтам гэтай консерваторыі.
Акрамя таго, я арганізаваў канферэнцыю пра Альфрэда Краўса ў правінцыйнай дэлегацыі ONCE ў Ла-Каруньі, а затым у Фондзе ABANCA.
У 2013 годзе яго запрасіў Універсітэт Лас-Пальмас-дэ-Гран-Канарыяс, дзе ён прачытаў лекцыю ў Аўла-дэ-П’едра гэтага ўніверсітэта і правёў некалькі майстар-класаў. Яго таксама запрасіла Астурыйская лірычная асацыяцыя Альфрэда Краўса, і ён правёў у горадзе Аўеда канферэнцыю, прысвечаную свайму незабыўнаму настаўніку, тэнару Альфрэда Краўсу і аналагічныя канферэнцыі, у “Каса дэ Галісія” ў горадзе Севілья і ў Мадрыдзе.
– У снежні 2018 года ў мяне было некалькі майстар-класаў у італьянскім горадзе Мошана-Сант-Анджэла, а таксама я прыняў удзел у канцэрце са сваімі вучнямі, – узгадвае дон Энрыке. – На дадзены момант мару перадаць тэхнічныя веды, атрыманыя за гады навучання ў Альфрэда Краўса, маладым спевакам, якія маюць тэхнічныя і інтэрпрэтацыйныя сумневы. Мне цікава працаваць з дзяўчатамі і юнакамі па такіх спеўных спецыяльнасцях, як опера, сарсуэла і лірычная песня.
Я лічу гэта “маральным абавязкам”, які прымушае мяне нейкім чынам паспрабаваць дапамагчы новым пакаленням артыстаў і перадаць ім тое, чаму мы навучыліся разам з такімі вялікімі спевакамі, як у маім выпадку гэта было з Альфрэда Краўсам.
У апошні дзень курса я прачытаў лекцыю “Альфрэда Краўс, артыст і сябар”, у якой, акрамя кароткага біяграфічнага нарысу тэнара, распавёў аб сваіх асабістых адносінах з Краўсам і аб сям’і вялікага канарскага тэнара.
Хатнія відэа, знятыя самім Альфрэда, з’яўляюцца неацэнным дакументам, які паказвае нам, па-першае, чалавека, які знаходзіўся ў згодзе са сваёй каханай жонкай і дзецьмі, а па-другое, артыста, заўсёды элегантнага ў сваім дбайным спеве, з вельмі вытанчанай тэхнікай, якая дазваляла яму доўгія гады быць паспяховым.
Альфрэда Краўс быў выдатным ва ўсім сваім рэпертуары, і нельга сказаць, што некаторыя творы, выкананыя ім за доўгую кар’еру, не адпавядалі яго выдатным спеўным здольнасцям.
Ён выконваў ролі Хофмана, Вертэра, Джэнара (“Лукрэцыя Борджыя”), Рамэа, Альфрэда Жэрмона, Фернанда (“Фаварыта”), Тоніа (“Дачка палка”), Эрнэста, Эдгарда, Кавалера Дэ Грые (“Манон”), Фаўста, Джэральд (“Лакме”) з вакальнай складанасцю, якую можна пераадолець толькі з дапамогай міліметровага кантролю вакальных якасцяў, падобных да тых, якія былі ў яго.
За ўсю сваю кар’еру ён ні разу не прыпыняў выступы, даючы сваім прыхільнікам упэўненасць у тым, што кожны раз, прыходзячы яго паслухаць, яны ніколі не расчаруюцца, бо ў кожнай ноце яны чулі ноткі генія вялікага канарскага тэнара, славы яго зямлі і ўсёй Іспаніі.
Нам засталася даволі шырокая дыскаграфія, з камерцыйнымі запісамі поўных опер, самых прыгожых арый з яго рэпертуару, песень, рамансаў, сарсуэлы, але, перш за ўсё, вельмі шматлікімі “жывымі” запісамі, запісанымі ў тэатры, у якіх прыгажосць інтэрпрэтацыі вылучалася ў параўнанні з запісамі, зробленымі ў студыі. Менавіта “жывыя” Альфрэду Краўсу вельмі спадабаліся.
У дакументальным фільме апроч яго сям’і фігуруюць некаторыя з яго вучняў, якія, не абавязкова будучы спевакамі, карысталіся прывілеем яго сяброўства. Сціпла, я павінен сказаць, што лічу сябе адным з іх, і кожны раз, калі я спяваю “nella mia piccola stanza”, я заўсёды думаю пра Альфрэда, як пра арыенцір для падыходу да твораў, якія я выконваю, – падзяліўся ўспамінамі Энрыке Пас Эскудэра.
Эла Дзвінская,
фота з архіва тэнара Э. П. Эскудэра.
На здымках:
- Энрыке Пас Эскудэра (у маладосці) і Альфрэда Краўс.
- Энрыке Пас Эскудэра выконвае вядомыя арыі ў кватэры ў Ла Карунье
- Дон Энрыке з жонкай Розай Марыяй і інш.
