Канферэнцыя “Санкт-Пецярбург і беларуская культура” праходзіла ў Пецярбурзе з 16 па 19 чэрвеня. Па разнастайнасці, ёмкасці і дыяпазоне прадстаўленых матэрыялаў яна атрымала добрую адзнаку ўдзельнікаў.
Сёлета мерапрыемства было прысвечана 500-годдзю “Малой падарожнай кніжкі” Францішка Скарыны.
У цэнтры ўвагі канферэнцыі былі помнікі гісторыі і кніжнай культуры, музычная і мастацкая творчасць, біяграфіі грамадскіх дзеячаў. Даследчыкі з Беларусі і Расіі паведамілі пра гістарычныя дакументы, што захоўваюцца ў мінскіх і пецярбургскіх архівах і бібліятэках, абмеркавалі пытанні супрацоўніцтва ў сферы культуры.
Пра выступленні на канферэнцыі распавёў Мікола Нікалаеў:
– Юбілею былі прысвечаны тры даклады. Алесь Аляксандравіч Суша акрэсліў значэнне падзеі і асаблівасці віленскай друкарні, Андрэй Уладзіміравіч Вазнясенскі крытычна разгледзеў новыя скарыназнаўчыя працы пражскага даследчыка Ільі Лямешкіна, а Сяргей Георгіевіч Жамайціс звярнуў увагу на тых віленчукоў, хто бачыў у Францішку Скарыне магчымага друкара Статута ВКЛ, што, урэшце, не адбылося.
Анатоль Якаўлевіч Разумаў расказаў пра свае разважанні над будучым Беларусі і расійска-беларускіх кантактаў, якія ён выкладаў на Валдайскім форуме ў 2011 годзе.
Супрацоўнік Цэнтра ўсходнеславянскіх даследван-няў РНБ Ксенія Барысаўна Ягорава распавяла пра таемную фігуру перакладчыка п’есы Кацэбу “Свідрыгайла” з беларускім прозвішчам.
Андрэй Леанідавіч Бараноўскі дэталёва расказаў пра тое, як улічваюцца пецярбуржцы-ленінградцы ў гісторыі беларускай бібліяграфіі.
Зміцер Яўгенавіч Саўчанка разважаў над палітычнымі акалічнасцямі часоў савецка-польскай вайны.
Калі прэзентаваная на канферэнцыі “Санкт-Пецярбург і беларуская культура” кніга Аляксея Кібіня паказвае, як зазірнуць у мінулае праз вокны-малюнкі Радзівілаўскага летапісу, то даклад Ірыны Герасімавай (Базылевай), які скончыўся выкананнем спеваў Куцеінскага манастыра 17 стагоддзя, быў падарожжам у пачуцці мінулага. І адначасова расказам пра “трансляцыю культуры” з Беларусі ў Маскву і долю манашак, якіх з Оршы перавезлі ў спу-стошаны эпідэміяй Маскоўскі Новадзявочы манастыр.
Шэраг “падарожжаў у мінулае з дапамогай мастацкіх сродкаў” працягнула выступленне іерэя Алега Кунцэвіча, старшыні Выдавецкай рады Беларускай Праваслаўнай царквы. Ён расказаў пра апошні вялікі выдавецкі праект: факсімільнае ўзнаўленне Жыровіцкага Евангелля 16 стагоддзя, і падараваў асобнік у фонд РНБ.
Кнігу пра Яна Баршчэўскага прафесар-біёлаг Дзімітрый Вінаходаў стварае даўно. Мы слухаем яе кавалкі шмат год запар, на кожнай канферэнцыі “Санкт-Пецярбург і беларуская культура”. Гэта не надакучвае, бо кожны кавалак самастойна-цікавы і самадастатковы.
Сёлета быў прадстаўлены даклад пра аднакласніка і сябра магутнага і ўплывовага Канстанціна Сцяпанавіча Сербіновіча Гаўдэнцыя Шэпялевіча. Апошні зацікавіў прафесара Вінаходава, бо сястру Гаўдэнцыя кахаў Ян Баршчэўскі, і ў іх была (часткова захаваная) вялікая перапіска. А вось сам Шэпялевіч быў няўдалы: куды б Сербіновіч яго не ўладкаваў, праз пару год той пакідаў працу. Пакутаваў ад недахопу грошай, але не ўмеў і не хацеў цягнуць ярмо дзяржаўнай службы, нават на такой, як разбор маёмасці (у т.л. бібліятэкі) Полацкай іезуіцкай акадэміі пасля яе закрыцця.
Менскі этнограф, кандыдат гістарычных навук Юрый Іосіфавіч Унуковіч зрабіў у Пецярбургу важнае адкрыццё: дарэвалюцыйная рукапісная этнаграфічная карта літоўска-беларускага пагранічча, якую склаў Юлій Кузняцоў і якая лічылася страчанай – жывая! Яна ляжыць у засеках Рускага Геаграфічнага таварыства ў завулку Грыўцова. Ён расказваў гісторыю экспедыцыі Юлійса Калейса (такое сапраўднае, латышскае, імя Юлія Кузняцова) і дадаў каментарыі са сваёй багатай палявой этнаграфічнай практыкі.
30-я, юбілейная, канферэнцыя “Санкт-Пецярбург і беларуская культура” адбудзецца ў наступным, 2023 годзе, 15 чэрвеня.
Падрыхтавала Э. Дзвінская.
