2022 год беларускія ўлады абвясцілі Годам гістарычнай памяці і самі, магчыма, таго не разумеючы далі вялікія магчымасці грамадству па рэалізацыі самых розных праектаў у вобласці гэтай самай гістарычнай памяці.
Па-першае, гэты год павінен стаць годам адраджэння беларускага краязнаўства. Сёння краязнаўчыя агменьчыкі цепляцца ў розных рэгіёнах Беларусі і зусім не шчыльна пакрываюць яе мапу. Трэба раздуць гэтыя агменьчыкі і стварыць нарэшце агульнанацыянальнае краязнаўчае таварыства. Мабыць: або сёлета, або ўжо ніколі.
Беларусы зрабілі ўнікальную работу – выдалі Біблію Ф. Скарыны, выдалі Берасцейскую Біблію, але так і не падышлі да выдання на беларускай мове “Гісторыі літоўскага народа” Тодара Нарбута. Толькі што Прэзідэнт сказаў: “Што ў Вялікім Княстве Літоўскім было літоўскае? Кнігі пісалі на нашай мове, той жа Статут. Землі ў асноўным былі беларускія, украінскія, трохі расейскія. Насельніцтва на 80 працэнтаў было нашае, славянскае”. Тое ж можна спытаць адносна працы Нарбута: “Што там літоўскае?” Гэта наша беларуская гісторыя, якую мы не можам нават пачытаць.
Толькі што прызначылі новага дырэктара Вялікага тэатра Беларусі. Можа, з пяць разоў грамадскасць ужо ставіла перад гэтым тэатрам пытанне пра пастаноўку оперы Канстанціна Горскага “Маргер”. Калі, як не сёлета, зрушыць гэтае пытанне з месца?
У свой час на тэрыторыі Гарадзенскай вобласці было далёка больш за дзясятак ратушаў. Сёння няма ніводнай. І сёння ж ёсць усё, каб аднавіць ратушу ў Лідзе. Дык чаму ў Год гістарычнай памяці не пачаць гэтае пытанне вырашаць?
І не толькі ад чыноўнікаў, а ад усяго грамадства залежыць – адбудзе кожны рэгіён Беларусі гэты год толькі падмалёўкай свежай фарбай некалькіх помнікаў часоў апошняй вайны ці будзе зроблена нешта важкае і значнае для пазначэння вехаў на ўсім нашым гістарычным шляху ад таго самага Палямона да нашага часу.
Станіслаў Суднік.
