11 ліпеня адзначае 80-годдзе наш кубінскі сябар, журналіст і паэт Пэдра Гансалес Пэглес. Я пазнаёмілася з ім у 1979 годзе, калі ён быў рэдактарам часопіса для дзяцей ” Pionero”. Пэдра Гансалес заўсёды быў сябрам і таварышам дзяцей, моладзі і маладых паэтаў.
Беларуская дзяўчынка напісала ў часопіс кубінскіх піянераў пра тое, што яна хоча пасябраваць з дзецьмі з Кубы. Ёй адказаў рэдактар часопіса, ён надрукаваў яе ліст, і яна стала атрымліваць цэлыя стосы лістоў ад кубінскіх юнакоў і дзяўчат, поўныя слоў любові і пяшчоты з паштоўкамі і відамі Кубы, а рэдактар дзяліўся сваімі вершамі і хронікамі. Гады літаратурнай працы прынеслі рэдактару часопіса ” Pionero” агульнанацыянальную вядомасць на Кубе і прызнанне ў свеце.
Пэдра Хуліа Гансалес Віера нарадзіўся 11 ліпеня 1945 года ў Гаване. Ён – вядомы кубінскі паэт і эсэіст, а таксама і мастак коміксаў, знакаміты сваёй шырокай паэтычнай творчасцю і значнай роляй у адраджэнні кубінскай дэцымы ў яе пісьмовай форме. Зараз ён узначальвае літаратурную групу “Ala Dеcima”, нацыянальную групу з Аламару.
У 2018 годзе ён быў узнагароджаны прэміяй імя Самуэля Фейжуа за свае дасягненні.
Пэдра Гансалес нарадзіўся ў Гаване 11 ліпеня 1945 года і працаваў у штотыднёвым дзіцячым часопісе “Pionero”, дзе пісаў публіцыстычныя і літаратурныя артыкулы для дзяцей. Па гэтай прычыне Пэглес вядомы ў абодвух жанрах, у тым ліку ў коміксах. Ён таксама з’яўля-ецца аўтарам тэксту песні “Controversia de Elpidio y Mediacara” – спеўнай дэцымы, уключанай у першы кубінскі анімацыйны фільм “Эльпідыа Вальдэс” (1974), зняты Кубінскім інстытутам кінематаграфічнага маста-цтва і прамысловасці рэжысёрам Хуанам Падронам, якога лічаць бацькам кубінскага анімацыйнага кіно.
Пэдра Гансалес быў дырэктарам выдавецтва “Красавік”.
Ён з’яўляецца членам Саюза пісьменнікаў і мастакоў Кубы і Саюза кубінскіх журналістаў. Зараз ён працуе галоўным рэдактарам і літаратурным крытыкам газеты “Trabajadores”.
Праз год пасля смерці каханай жанчыны – кубінскай пісьменніцы Ясміны Кальсінес Марцінес (1957-1999) Пэглес заснаваў літаратурную групу “Ala Dеcima”, якая складаецца з пісьменнікаў з усёй Кубы. Група звязана з Ібера-Амерыканскім цэнтрам “Dеcima” і імправізаванай вершаванай літаратуры Міністэрства культуры Кубы.
Пэдра Гансалес таксама заснаваў “Пенья дэ Луіс і Пеглес” у Аламары – грамадскую прастору для прасоўвання літаратуры і культуры, дзе таксама праводзіцца штогадовая цырымонія ўзнагароджання Нацыянальнага конкурсу “Ala Dеcima “.
Кубінская дэцыма – адзін з адметных элементаў культуры і літаратуры гэтай краіны. Гэта сістэма, якая ўключае як вусныя, так і пісьмовыя формы выказвання. У 2017 годзе ЮНЕСКА ўключыла кубінскі пунта ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва.
Важныя кубінскія аўтары, такія як паэт Раберта Мансана, прызнаюць уплыў Пэглеса на кубінскую дэцыму. Такія аўтарытэтныя аўтары краіны, як паэт Раберта Мансана, сыходзяцца ў меркаванні, што ўплыў Пеглеса на кубінскую дэцыму адбыўся за апошнія двац-цаць гадоў.
“Ужо на гэтым этапе гэтых пераўтварэнняў яго незвычайны ўклад карыстаецца прызнаннем, прынамсі, сярод прыхільнікаў гэтай страфы, настолькі важнай у нацыянальнай культуры Кубы. Па ўсёй краіне яго спосаб самавыяўлення аказаў моцны ўплыў, а валоданне нязменным голасам спарадзіла кагорту паслядоўнікаў.
У гэтай галіне, дзе працуюць вельмі добрыя паэты з пастаяннай і ўсё большай арыгінальнасцю, яго паэзія дэманструе вельмі асабістыя рэгістры, як у тэме, так і ў форме, што прынесла яму найбольш адметныя ўзнагароды ў гэтай галіне.”
Пэглес прапагандаваў веды аб новых галінах пісьмовай дэцымы, дзякуючы чаму яна стала важным даведнікам для вывучэння кубінскай літаратуры.
Дэцыма на Кубе, як пісьмовая, так і вусная галіны (repentismo), дзесяцігоддзямі лічылася другарадным відам літаратуры.
З 80-х гадоў пісьмовая дэцыма, у прыватнасці, пачала дэманстраваць вялікую эксперыментальную праяву, пастаянную творчасць і плыўнасць, з вялікай фар-мальнай смеласцю.
Найбольш агульныя рысы стылю Пэглеса прадугледжваюць разрыў з традыцыйнай замкнёнай схемай – espinela dеcima (10 васьміскладовых вершаў з зычнай рыфмай ABBAACCDDC), надаючы яго строфам мудрагелістую і часта асіметрычную марфалогію. Паэт выка-рыстоўвае ўсе магчымыя формы, якія ён знаходзіць для сваіх дэцым: анжамбеманы, асанансныя рыфмы, разнастайныя метры, выкарыстанне тэрмінаў з іншых моў і нечакана разарваныя вершы, якія надаюць ідэі “іншае” значэнне.
Звычайнымі з’яўляюцца прабелы, разрэджванне верша, зігзагі марфалагічнай лініі і тэксты, дзе строфы ператвараюцца ў абзац, што прыводзіць да страты рыфмы. Па гэтай прычыне некалькі пісьменнікаў і эсэістаў сыходзяцца ў меркаванні, што ён вельмі каштоўны аўтар для нацыянальнай літаратуры.
Традыцыя, творчасць, уяўленне, разрыў, інтэртэкстуальнасць, заснаваная хутчэй на інтэлекце, чым на гульні, фармальная прыгажосць і неўтаймаваная схільнасць да злучэння з самымі разумнымі вібрацыямі эмоцый… Гэта інгрэдыенты вытанчаных вершаў Пэдра Гансалеса, аднаго з галоўных рэстаўратараў кубінскай пісьмовай дэцымы і аднаго з тых паэтаў, якія з вышыні сваёй таямнічасці і працы свайго таленту становяцца “рэдкімі”; гэта значыць каштоўным пісьменнікам, якія ўносіць свой уклад у праз свае апантанасці і свае ідэі (заўсёды розныя) пра тое, чым ёсць, быў ці мог бы быць свет.
Пісьменнікі і чытачы адзначалі частую прысутнасць у паэзіі Пэглеса зон сакрэтнасці, што стварае скла-даную полісемію вакол яго тэкстаў. Па гэтай прычыне некаторыя крытыкі адхіляюць такія практыкаванні і лічаць іх неабгрунтавана цяжкімі для чытання, з перагружаным стылем і занадта вялікай колькасцю штучнасцей, якія ўскладняюць поўнае разуменне яго тэкстаў.
У нелітаратурнай сферы, з-за падтрымкі кубінскага ўрада і яго камуністычных лідэраў, паэт часам падвяргаўся асабістым нападкам у сацыяльных сетках, дзе пераплятаюцца эстэтычныя і ідэалагічныя ацэначныя меркаванні.
Падрыхтала і пераклала з гішпанскай
Эла Дзвінская.
На здымках:
- Вокладка кнігі Пэглеса, падораная ў 1987 годзе
- Паэт у бібліятэцы
- Пэдра Гансалес Пэглес і удзельнікі групы “Ala Dеcima “.
