У жніўні заняткі гістарычнай школы ТБМ былі прысвечаны Лідзе і Лідскаму замку.
8 жніўня на лекцыю Алега Трусава на тэму “Ліда. Горад”, якая прайшла ў офісе ТБМ, прыйшло два дзясяткі чалавек. Акрамя лекцыі былі паказаны фільмы Алеся Краўцэвіча (тэлеканал Белсат з серыі “Загадкі беларускай гісторыі” “Горад Ліда. Родам з Вялікага Княства” і “Лідскія касцёлы – ад велічы да заняпаду”).
9 жніўня Алег Анатольевіч Трусаў прачытаў лекцыю “Ліда. Замак” і пазнаёміў наведвальнікаў з дзвюмя дакументальнымі стужкамі.
Цікава, што навуковая кар’ера маладога археолага пачыналася менавіта ля муроў Лідскага замка.
– Калі я пачынаў раскопкі, то не думаў, што праз 30 гадоў замак будзе стаяць, – кажа навуковец.
У стужцы доктара гістарычных навук Алеся Краўцэвіча адлюстраваны факты з мінуўшчыны старадаўняй фартэцы.
Будаўніцтва замка было пачата ў 1323 г. вялікім князем ВКЛ Гедымінам. Замак будаваўся на насыпным пясчаным узгорку, акружаным берагамі рэк Лідзея і Каменка, і ровам, які злучаў гэтыя рэкі з поўдня і аддзяляў замак ад горада.
Верагодна, што менавіта адсюль у 1410 годзе на Грунвальдскую бітву выпраўлялася Лідская харугва. У 1422 годзе ў Лідскім замку святкавалася вяселле караля Уладзіслава Ягайлы і Сафіі Гальшанскай, якая стала маці каралёў дынастыі Ягелонаў.
За сваю гісторыю замак вытрымаў мноства бітваў і аблог. У XVIII ст. ён страціў сваё стратэгічнае значэнне і пачаў паступова разбурацца.
У 1891 г. цэнтральная частка горада Ліда моцна пацярпела пры пажары, і камяні з паўднёва-заходняй вежы і часткі заходняй сцяны замка былі выкарыстаны для аднаўлення будынкаў, што пацярпелі ад агню. У 1920-я гады пачалася кансервацыя замка, якая завяршылася ў 1982 г.
Археалагічныя даследаванні тут праводзілі Міхась Ткачоў, Алег Трусаў і Алесь Краўцэвіч. Рэстаўрацыйныя працы вяліся па праекце архітэктара Сяргея Багласава пры падтрымцы стар-шыні Лідскага гарвыканкама Уладзіміра Логаша (1969-1980).
У 1982 годзе была зроблена поўная кансервацыя Лідскага замка. Затым два дзесяцігоддзі вяліся (з перапын-камі) рэстаўрацыйныя работы. Маштабная рэстаўрацыя зам-ка была праведзена ў 2010 г. З 2006 года замак стаў цэнтрам рыцарскіх фэстаў.
Кіна-стужка па сцэнары і з каментарамі Алега Трусава зацікавіла гасцей сядзібы найбольш.
У верасні заняткі гістарычнай школы будуць прысвечаны Наваградку і Любчы. Наведаць іх змогуць усе, каго захапляюць вандроўкі ў мінулае.
Э. Оліна.
